İkinci el araba alımı
İkinci el araçta en pahalı hata yüksek fiyat değil, fazla güvendir. Ödemeden önce yaptığınız her kontrol, sonradan gelecek herhangi bir onarımdan ucuza gelir — üstelik araç üzerindeki ödenmemiş bir takyidat gibi bazıları, para yattıktan sonra artık düzeltilemez.
Yola çıkmadan önce
Yalnızca aracın fiyatını değil, toplam bütçeyi belirleyin. İlandaki fiyatın üzerine kullanılmış araç satış vergisi, tescil, sigorta, yıllık kullanım vergisi ve neredeyse her zaman hemen değişmesi gereken bir şey — lastik, fren, yağ — ekleniyor. Araç yeni ithal edilmişse ve henüz gümrüklenmemişse buna gümrük, KDV ve homologasyon da ekleniyor.
Fiyatı aynı model, model yılı ve benzer kilometreye sahip diğer ilanlarla karşılaştırın. Ortalamanın belirgin biçimde altındaki bir fiyatın neredeyse her zaman bir açıklaması vardır: tamamlanmamış ithalat, hasar, çözülmemiş belgeler, araç üzerinde takyidat. Açıklamayı yola çıkmadan önce, telefonda isteyin — arabanın yanında dururken değil.
Aracın kontrolü
Şasi numarasını birden fazla yerde karşılaştırın: ön cam altındaki plaka, direk ya da kapı çerçevesindeki etiket, motor bölmesine ya da karosere basılı numara ve belgelerdeki numara. Yerler üreticiden üreticiye değişir, ama hepsi birbirini tutmalıdır. Plaka metal, perçinli ve makineyle basılmış olmalı — yapıştırıcı, simetrik olmayan dizilim, üzerine yeniden basma, taze boya ve fabrika çıkışı olmayan perçinler durmanız gerektiğinin işaretidir.
Kilometrenin en iyi kanıtı tek bir okuma değil, bir dizidir. Almanya'da her teknik muayenede rapora sayaç durumu, şasi numarası ve önceki muayenenin tarihi yazılır; okunan kilometre daha önce belgelenenden düşükse ve sayaç değişimi kanıtlanamıyorsa, muayene görevlisi bunu makul değil diye işaretlemek ve yetkili birime bildirmek zorundadır. Bu yüzden yalnızca son evrağı değil, teknik muayene raporlarının tamamını isteyin ve notları okuyun.
Aracı bağımsız bir servise götürün ve hata hafızasının okunmasını ve lifte incelemeyi isteyin. Marşpiyelleri, kapıların alt kısmını, çamurluk kenarlarını, stepne yuvasını ve kaynak izlerini kontrol edin. Hiçbir servisin yapamayacağı şeyi de aklınızda tutun: temiz yapılmış bir sayaç müdahalesi atölyede ortaya çıkmaz. Bu yüzden belgelenmiş bir iz, izlenimden daha değerlidir; satıcının aracı incelemeye götürmenizi reddetmesi ise başlı başına bir cevaptır.
Belgelerin ve takyidatların kontrolü
Ödemeden önce aracın rehinle yüklü olup olmadığını kontrol edin. Karadağ Ticaret Mahkemesi'nin Registar zaloga (Rehin Sicili) kamuya açık, ücretsiz ve şasi numarasıyla aranabilir: rzcg.sudovi.me — seri numarası alanına şasi numarasını girersiniz. Kayıt; rehin alacaklısını, borçluyu, kayıt tarihini ve bitiş tarihini gösterir. Bitiş tarihine dikkat edin, çünkü süresi dolmuş bir kayıt aktif bir takyidat değildir.
Sicilin sınırı önemli: yalnızca Karadağ'da tescil edilmiş rehinleri kapsıyor. Yurt dışından yeni gelen bir araç üzerindeki yabancı banka kredisi ya da leasing burada görünmez. Bu yüzden ithal araçta menşe ülkeden gelen belgeleri ve aracın trafikten çekildiğine ve ödenmemiş yükümlülüğü olmadığına dair kanıtı isteyin.
Ödeme ve teslim
İncelemeyi ve teslimi gün ışığında ve size uygun bir yerde ayarlayın. Hesaba havaleyle ödeme iz bırakır; nakit kaçınılmazsa parayı otoparkta değil bankada sayın. Görmediğiniz bir araç için kapora yatırmayın, „başka bir ilgilenen alıcı var” hikâyesi ne kadar inandırıcı gelirse gelsin.
Sözleşmeyi yeterli sayıda nüsha hâlinde ve araca ve fiyata ilişkin doğru bilgilerle düzenleyin. Kanun, tescilin şartı olarak mülkiyet kanıtı istiyor; uygulamada bu, imzaları onaylı sözleşmedir ve onayı noterler ile belediyelerdeki onay birimleri yapar. Onaylı sözleşme vergi dairesine iletiliyor, yani alıcının vergi yükümlülüğü kendiliğinden başlıyor — bu da sözleşmedeki bilgilerin doğru olması için bir sebep daha.
Alımdan önce kontrol, sırasıyla
- Fiyatı benzer ilanlarla karşılaştırın ve ortalamadan neden düşük ya da yüksek olduğunu telefonda sorun.
- Şasi numarasını araçta ve belgelerde, basılı olduğu bütün yerlerde karşılaştırın.
- Teknik muayene raporlarının tamamını isteyin ve kilometreyi tarihlere göre karşılaştırın.
- Aracı Ticaret Mahkemesi'nin Rehin Sicili'nde şasi numarasıyla kontrol edin (rzcg.sudovi.me).
- Aracı bağımsız ekspertize ve lifte incelemeye götürün, hata hafızasını okutun.
- Şehir içini, şehirlerarası yolu ve en az bir yokuş ile inişi kapsayan bir test sürüşü yapın.
- Aracın ne zamana kadar tescilli olduğunu ve varsa LPG sisteminin kayıtlı ve test edilmiş olduğunu kontrol edin.
- İmzaları onaylı sözleşme, iz bırakan ödeme ve devrin yasal süre içinde bildirilmesi.
Sık sorulan sorular
- Aracın rehinli ya da leasingli olup olmadığını nasıl kontrol ederim?
- Karadağ Ticaret Mahkemesi'nin Registar zaloga (Rehin Sicili) kamuya açık ve ücretsizdir: rzcg.sudovi.me. Arama şasi numarasıyla yapılır, numara seri numarası alanına girilir. Sonuç; rehin alacaklısını, borçluyu, şasi numarasıyla birlikte rehin konusunun tanımını ve en önemlisi kaydın bitiş tarihini gösterir. Sicil, Karadağ'da tescil edilmiş rehinleri kapsar — yurt dışında tescil edilmiş bir takyidat burada görünmez.
- Kilometreyi nasıl kontrol ederim?
- Bunun kontrol edildiği tek bir yer yok. İthalatın büyük bölümünün geldiği Almanya'da kilometre, mevzuat gereği her teknik muayene raporuna yazılıyor, ama merkezî veri tabanı kamuya açık değil — yalnızca yetkili muayene kuruluşlarının ve yalnızca bir sonraki muayeneyi yapmak amacıyla erişimi var. Bu yüzden en güvenilir yol, teknik muayene raporlarının tamamını isteyip kilometreyi tarihlere göre karşılaştırmak, belgelerde adı geçen önceki sahiple iletişime geçmek ve servise aracın hafızasını okutmaktır. Şasi numarasına göre ticari raporlar yardımcı olabilir; autoDNA ve Carfax veri kaynakları arasında Almanya'yı açıkça sayıyor, bazı sağlayıcılar ise gerçekte kapsadıkları ülkelerin listesini yayımlamıyor — hiçbiri Karadağ'ı kaynak olarak belirtmiyor.
- Karadağ'a ait bir kilometre veri tabanı var mı?
- Kamuya açık olan yok. Kilometre teknik muayenede kaydediliyor — yönetmelik, tutanağa hem şasi kimlik numarasının hem de yapılan yolun yazılmasını istiyor ve tutanak İçişleri Bakanlığı'na iletiliyor — ama sahibin aldığı belgede kilometre yer almıyor ve alıcının bunu önceden kontrol etmesinin bir yolu yok. Belçika'da alınmış araçlar için, okuma geçmişini içeren resmî ve zorunlu bir belge olan Car-Pass var; yurt dışından alıcı olarak bunu almaya yetkilisiniz.
- Nasıl güvenle öderim?
- İz bırakan bir ödemeyle. Hesaba havale en basiti; nakit ödeniyorsa bunu bankada, para sayılarak ve imzalı sözleşme ile belgeler eş zamanlı el değiştirerek yapın. Görmediğiniz bir araç için kapora ödemeyin ve sözleşmenin tarafı olmayan bir aracıya para göndermeyin.
- Sözleşmenin noterde onaylanması şart mı?
- Kanun, tescilin şartı olarak mülkiyet kanıtı istiyor, açıkça noter senedi değil. Uygulamada bu, imzaları onaylı satış sözleşmesidir; imza onayını noterler ve belediyelerdeki onay birimleri yapar. Vergilendirme açısından önem taşıyan onaylı sözleşme kısa süre içinde vergi dairesine iletilir; yeni kullanılmış araç satış vergisi kanunu ise noterleri ve tescil kuruluşlarını devir belgelerini göndermekle açıkça yükümlü kılıyor. Pratikte: onaylı sözleşme olmadan ne vergiyi ne de tescili tamamlarsınız.
- Devir vergisini kim öder ve ne kadar?
- Kullanılmış motorlu araç satış vergisini alıcı öder ve vergi, aracın iktisap anındaki piyasa değerinin yüzde beşidir. Yalnızca satış KDV'ye tabi olmadığında, yani gerçek kişiden alımda uygulanır. Başvuru iktisaptan itibaren on beş gün içinde vergi dairesine yapılır, karar on beş gün içinde verilir ve vergi, kararın tebliğinden itibaren on gün içinde ödenir. Ödeme kanıtı olmadan araç tescil edilemez. Muaf olanlar arasında birinci derece mirasçılar ile resmî ve fiilî eşler var.
- Aracı hangi süre içinde üzerime almalıyım?
- Ruhsattaki bilgilerin değişikliği, sahip değişikliği dahil, on beş gün içinde bildirilmelidir. Buna paralel olarak devir vergisinin tespiti için başvuru süresi de on beş gündür. Plakaların araçla kalıp kalmayacağı, tescil bölgesinin değişip değişmediğine bağlıdır; bu yüzden randevu almadan önce bunu yetkili polis müdürlüğünden kontrol edin.
Bu metin sürecin genel bir açıklamasıdır; hukuki ya da vergisel danışmanlık değildir. Karadağ'da mevzuat, harç ve vergi tutarları değişiyor — yalnızca son iki yılda hem homologasyon kanunu hem de kullanılmış araç satış vergisi kanunu değişti. Size pahalıya mal olacak bir karar vermeden önce yürürlükteki koşulları Uprava prihoda i carina (Gelir ve Gümrük İdaresi), Ministarstvo saobraćaja i pomorstva (Ulaştırma ve Denizcilik Bakanlığı) ve yetkili polis müdürlüğünden kontrol edin. Resmî bir kaynakla doğrulayamadığımız tutarları bilerek yazmıyoruz.